Een debetstand op de lopende rekening van de bedrijfsleider: een vaak onderschat fiscaal risico

In veel kleine en middelgrote ondernemingen vormt de lopende rekening tussen de bedrijfsleider en zijn bedrijf een instrument voor financiële flexibiliteit. Deze rekening maakt het met name mogelijk om bepaalde persoonlijke uitgaven tijdelijk te financieren of de kasstroom op korte termijn aan te passen.

Wanneer de rekening echter een debetsaldo vertoont, dat wil zeggen wanneer de bedrijfsleider geld verschuldigd is aan zijn bedrijf, verdient de situatie bijzondere aandacht. Hoewel dit in de praktijk vaak als vanzelfsprekend wordt beschouwd, kan het aanzienlijke fiscale gevolgen hebben.

Een veelvoorkomend mechanisme… maar wel gereguleerd

Er is sprake van een debetrekening wanneer een bedrijfsleider meer geld uit zijn bedrijf opneemt dan hem toekomt aan salaris, dividenden of terugbetalingen.

In de praktijk kan deze situatie het gevolg zijn van:

• kasvoorschotten;
• particuliere uitgaven die door de onderneming worden betaald;
• incidentele opnames in afwachting van een dividend of een afrekening.

Op korte termijn lijkt deze flexibiliteit misschien praktisch. Maar hoe meer het debetsaldo toeneemt of aanhoudt, hoe groter de fiscale risico’s worden.

Een potentieel kostbaar voordeel van welke aard dan ook

Wanneer een onderneming een bestuurder toestaat om gratis — of tegen een onvoldoende tarief — gebruik te maken van middelen die aan de onderneming toebehoren, gaat de belastingdienst er doorgaans van uit dat er sprake is van een voordeel van welke aard dan ook (VAA).

Concreet wordt er een theoretische rente berekend over het debetsaldo van de lopende rekening.

Dit mechanisme kan leiden tot:

• een aanvullende belastingheffing ten laste van de leidinggevende;
• een stijging van de totale fiscale kosten;
• een herziening van de boekhoudkundige verwerking indien de situatie voortduurt.

Met de stijging van de referentietarieven die de afgelopen jaren is waargenomen, wordt deze impact gevoelbaarder dan voorheen.

Het risico van herkwalificatie

In bepaalde situaties kan een rekeningsaldo met een aanzienlijk of langdurig tekort ook de aandacht van de belastingdienst trekken.

Wanneer de rekening structureel een tekort vertoont, kan de belastingdienst zich afvragen wat de werkelijke aard van de geldstromen is en een gedeeltelijke herkwalificatie overwegen als:

• verborgen beloning;
• impliciet dividend;
• abnormaal of vrijwillig voordeel.

Het risico is bijzonder groot wanneer:

• er geen geloofwaardige terugbetaling wordt overwogen;
• er geen overeenkomst is die de situatie regelt;
• de privéopnames terugkerend zijn.

Enkele voorzorgsmaatregelen

Een debetstand op een lopende rekening is niet verboden, maar moet wel actief worden beheerd.

Met enkele goede praktijken kunnen de risico’s doorgaans worden beperkt:

• voorkom dat het een structureel probleem wordt of te groot oploopt;
• leg eventuele terugbetalingsvoorwaarden vast;
• boek de verschuldigde rente correct;
• maak periodiek een afweging tussen vergoeding, dividenden en terugbetaling.

In sommige gevallen kan een snelle afwikkeling de voorkeur verdienen boven een geleidelijke opbouw van debetbedragen.

Een alomvattende analyse blijft onontbeerlijk

Het beheer van een rekening-courant kan niet los worden gezien van de algemene beloningsstrategie voor de bedrijfsleider.

Het evenwicht tussen:

• beloning;
• dividenden;
• voordelen in natura;
• voorschotten op de rekening-courant;

moet worden beoordeeld in het licht van de fiscale gevolgen, de beschikbare liquide middelen en de vermogensdoelstellingen.